Województwo małopolskie



Widok na Tatry z okolic Nowego Targu
Powiększ
Widok na Tatry z okolic Nowego Targu
województwo małopolskie
Herb województwa małopolskiego Flaga województwa małopolskiego
Herb Flaga
województwo małopolskie na mapie Polski
Logo województwa
Logo województwa małopolskiego
Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku
Kraków
Urząd Wojewódzki Kraków, ul. Basztowa 22
Wojewoda Maciej Klima
Urząd Marszałkowski Kraków, ul. Basztowa 22
Marszałek Janusz Sepioł
Powierzchnia 15 108 km
Ludność 3 267 200 mieszk.
(2006)
Gęstość zaludnienia 216,2 mieszk./km
Urbanizacja 49,7%
Tablica rejestracyjna K
TERYT : 12 Kod ISO : PL-MA
zobacz: szczegółowy podział administracyjny
Powiaty województwa małopolskiego
powiaty grodzkie 3
ziemskie 19
gminy miejskie 15
miejsko-wiejskie 41
wiejskie 126
Małopolski Urząd Wojewódzki

ul. Basztowa 22
31-156 Kraków
tel.: (12) 616-02-00, fax 422-72-08

Oficjalna strona województwa małopolskiego

Województwo małopolskie ( Małopolska łac. Polonia Minor , ang. Lesser Poland , niem. Kleinpolen , fr. Petite-Pologne ) jest jednym z 16 województw Polski . Powstało (w obecnym kształcie) 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej. Województwo zajmuje powierzchnię 15 108 km i jest jednym z mniejszych regionów Polski (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 267 tys. osób) Małopolska znajduje się na 4 miejscu w Polsce. Dlatego też gęstość zaludnienia jest jedną z najwyższych w kraju (Małopolska 216,2 osób/km, średnia krajowa 122 osób/km).


Spis treści

Władze

W Małopolsce tradycyjnie przewagę mają partie centroprawicowe. Stan na 22 listopada 2004 r.

  1. PO-PiS 13
  2. LPR 10
  3. SLD 8
  4. Wspólnota Małopolska 4
  5. samoobrona 2
  6. PSL 2

Wojewodowie

Marszałkowie

Geografia

Położenie

Leżąca na południu Polski Małopolska położona jest na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych. Dostępność terenów turystyczno-rekreacyjnych i zabytków województwa małopolskiego zapewnia dobra infrastruktura komunikacyjna. Przez obszar województwa wiodą szlaki tranzytowe ze wschodu na zachód i z północy na południe: linie kolejowe i drogi krajowe. Na południu województwo sięga do granicy państwa.

Kraków, stolica Małopolski, leży dokładnie na przecięciu 20 południka wschodniego i 50 równoleżnika północnego.

Graniczy z województwem śląskim (od zachodu), świętokrzyskim (od północy), podkarpackim (od wschodu) oraz z Republiką Słowacką (od południa).

Województwo obejmuje zachodnią część krainy historycznej i geograficznej zwanej Małopolską .

Topografia

Środowisko geograficzne województwa małopolskiego jest bardzo urozmaicone i zróżnicowane, a ukształtowanie powierzchni ma zdecydowanie charakter górski i wyżynny. Województwo małopolskie posiada bardzo urozmaiconą rzeźbę terenu. O czym świadczą następujące liczby: - 9% województwa leży poniżej 200 m n.p.m., - ponad 50% powyżej 500 m n.p.m., a najwyższym punktem województwa jest szczyt Rysy (2499 m n.p.m.) położony w Tatrach, górotworze o charakterze alpejskim. W związku z urozmaiconą rzeźbą terenu w województwie znajdują się liczne ośrodki sportów zimowych, które układają się zgodnie z przebiegiem równoleżników. Ponad 50% obszaru województwa leży powyżej 500 m n.p.m. (maksymalnie 2499 m n.p.m. Rysy) natomiast tylko ok. 9% poniżej 200 m n.p.m.

Euroregiony

Na terenie województwa można spotkać trzy Euroregiony:

Klimat

Małopolska leży w strefie klimatu umiarkowanego . I chociaż maksymalna zanotowana tutaj temperatura wynosi +37°C, a minimalna -38°C, niech ta wysoka amplituda nikogo nie przestraszy. Małopolska nie jest rejonem srogim i nieprzyjaznym. Taka różnica temperatur związana jest z dużym zróżnicowaniem położenia terenu względem poziomu morza . Średnia temperatura najcieplejszego miesiąca lipca pozwala nie tylko na górskie wycieczki (a przecież słońce nigdzie lepiej nie opala niż w górach), ale także na uprawianie sportów wodnych i kąpiele w jeziorach. Amatorów sportów zimowych ucieszy informacja, że pokrywa śnieżna w Tatrach często utrzymuje się od listopada do połowy maja, a w niektórych miejscach śnieg zalega nawet do połowy lipca (rekordzista zjeżdżał na nartach 19 lipca). W innych górskich rejonach śnieg pokrywa stoki do marca, a na sztucznie dośnieżanych stokach narciarskich można czasami szusować nawet na początku kwietnia. Małopolski klimat ma swoje anomalie. Najbardziej znana to " halny " gwałtowny, ciepły wiatr, będący przekleństwem narciarzy (w kilka dni może stopić nawet kilkadziesiąt centymetrów śniegu) Z kolei " orawiak " to wiatr zimny, (wiejący od Babiej Góry) który temperaturę w Zakopanem może obniżyć nawet o kilka stopni. Ale generalne tendencje zmian klimatycznych w Małopolsce w ostatnich latach wyglądają optymistycznie: coraz więcej tutaj dni słonecznych, mniej opadów, zimy są cieplejsze a lata gorętsze. Na szczególnie dobrą pogodę można liczyć w maju, czerwcu, sierpniu a często i we wrześniu.

Stosunki wodne

Na terenie województwa dominuje zlewisko Morza Bałtyckiego z dorzeczem Wisły i zajmuje ok. 90% powierzchni. W południowo zachodniej części województwa spotykamy zlewisko Morza Czarnego z dorzeczem Dunaju .

Największe miasta

Herb Nazwa miasta Liczba mieszkańców
Wzgórze Wawelskie w Krakowie
Powiększ
Wzgórze Wawelskie w Krakowie
Nowosądecki ratusz
Powiększ
Nowosądecki ratusz
Rynek w Tarnowie
Powiększ
Rynek w Tarnowie
1
Kraków 757 400
2
Tarnów 117 600
3
Nowy Sącz 84 700
4
Oświęcim 41 400
5
Chrzanów 40 200
6
Olkusz 37 700
7
Nowy Targ 33 600
8
Bochnia 29 800
9
Gorlice 28 600
10
Zakopane 27 600
11
Skawina 24 300
12
Andrychów 22 300
13
Trzebinia 20 400
14
Wadowice 19 200
15
Wieliczka 18 800
16
Myślenice 18 000
17
Brzesko 16 900

Kalendarium historyczne

Starożytność

Średniowiecze

Zamek w Niedzicy
Powiększ
Zamek w Niedzicy

Wczesna nowożytność

Nowożytność

Okres wojenny i międzywojenny

Zasoby surowców mineralnych

W Małopolsce bogata jest także w różnorodne surowce mineralne. Pewne z nich stanowią istotną pozycję w krajowym i regionalnym bilansie zasobów.

Gospodarka

Przemysł

Województwo małopolskie jest jednym z najbardziej zróżnicowanych pod względem poziomu rozwoju gospodarczego regionów w Polsce . Dysponuje ono znaczącym w skali kraju potencjałem społeczno-gospodarczym. Wytwarza 7,4% PKB , co daje mu 4 miejsce w kraju. Mocna pozycja w gospodarce kraju wynika z dużego udziału w globalnej wartości produkcji sprzedanej przemysłu i budownictwa, odpowiednio 7% i 8%. Region jest szczególnie aktywny w dziedzinie budownictwa mieszkaniowego 2 miejsce w kraju. Jednak w wielu gałęziach dominuje gospodarka tradycyjna praco-, materiało- i kapitałochłonna o bardzo niskim poziomie konkurencyjności międzynarodowej. województwo małopolskie może poszczycić się także najnirzszą stopa bezrobocia w kraju 11,9%. Mimo pozytywnych zmian i wzrostu znaczenia przemysłów rozwojowych, będących nośnikami postępu technologicznego i organizacyjnego, tj. kablowego, telekomunikacyjnego, komputerowego, farmaceutycznego, poligraficznego, materiałów budowlanych których udział w produkcji przemysłowej regionu wynosi ok. 20% nadal podstawę gospodarki stanowią tradycyjne gałęzie, w tym: hutnictwo , ciężka chemia, górnictwo , przemysł metalowy, tytoniowy, spożywczy. Trzy pierwsze, ze względu na ich malejący udział w rynku, określane są mianem przemysłów schyłkowych.

Największe zakłady przemysłowe województwa małopolskiego to:

Okręgi przemysłowe

Na terenie województwa znjdują się obszary 3 okręgów przemysłowych:

  1. Krakowski
  2. Tarnowsko-Rzeszowski
  3. Karpacki

Energia

Produkcją energi dla województwa małopolskiego zajmują się głównie elektrownie cieplne na węgiel kamienny . Największe z nich znajdją się w Krakowie , Skawinie i Trzebini (0,5tys. 1tys. MW) oraz w Tarnowie (100 500 MW).

W województwie znajdują się także elektrownie wodne i elektrownie wiatrowe o mocy mniejszej niż 100 MW. Energie elektryczną wytwarzają również geotermalne źródła energii, zespoły prądotwórcze i kotły grzewcze przy oczyszczalniach ścieków oraz zespoły prądotwórcze i ciepłownicze na wysypiskach śmieci (z biogazu ).

Przedsiębiorczość

W województwie zarejestrowanych jest prawie 288 tys. firm. Od lat liczba ta systematycznie wzrasta. Większość z nich to podmioty zaliczane do sektora MSP. Wspomnieć należy o sukcesach wielu małych, często rodzinnych firm, które dziś są potentatami w swoich branżach. Należą do nich m.in.: Fakro jeden z światowych liderów produkcji okien dachowych, Koral w 2004 roku największy producent lodów w Polsce, czy Wojas czołowy w kraju producent obuwia. Region znany jest konsumentom z takich marek, jak: Optimus (komputery), Wawel (słodycze), Lajkonik (paluszki), Tymbark (soki), Okocim (piwo).

Kraków stanowi finansowe centrum Polski południowej. Swoją siedzibę ma tu trzeci co do wielkości bank w Polsce Bank BPH , a także polska centrala Deutsche Banku . W Krakowie mieszczą się centrale czterech biur maklerskich, a także oddziały najważniejszych firm doradczych oraz instytucji finansowych.

Inwestycje zagraniczne

Zagraniczne firmy zainwestowały w Małopolsce ponad 6 mld USD, czyli ponad 8 proc. wszystkich środków zaangażowanych w Polsce. Najwięcej zagranicznych pieniędzy przyciągnęły: przemysł, bankowość i handel . W województwie działa 2426 firm z udziałem kapitału zagranicznego, które zatrudniają łącznie ok. 76 tysięcy pracowników.

Najwięksi inwestorzy zagraniczni na koniec 2003 r.

lp. inwestor kraj pochodzenia inwestycje w mln USD rodzaj działności
1 HVB Group Niemcy 1011,4 bankowość
2 Philip Morris USA 498,7 produkcja papierosów
3 Pliva Chorwacja 183,0 produkcja farmaceutyków
4 Carlsberg Dania 144,9 Produkcja piwa
5 Coca-cola USA 122,0 produkcja napojów

Lista przedsięwzięć kapitału zagranicznego potwierdza atrakcyjność regionu dla inwestorów wielu branż: od produkcji farmeceutyków (chorwacka Pliva) przez najnowocześniejszą poligrafię (2 drukarnie amerykańskiego RR Donnelley) po usługi finansowe (niemieckie: grupa HVB, Deutsche Bank i belgijski Fortis Bank ). Od kilku lat inwestuje tu także koncern Motorola. Niektóre branże, jak projektowanie i produkcja części samochodowych, inwestorzy zagraniczni koncerny Delphi i Valeo stworzyli niemal od podstaw.

Przyroda

Ochrona środowiska

Morskie Oko
Powiększ
Morskie Oko
Trzy Korony z Dunajca
Powiększ
Trzy Korony z Dunajca

Niezwykle urozmaicone warunki naturalne Małopolski i nieskażone środowisko naturalne zdecydowanej większości regionu, powodują, że tutejsze bogactwo świata roślinnego i zwierzęcego nie ma sobie równych w całej Polsce. Pośrednim dowodem takiego stanu rzeczy jest liczba znajdujących się na terenie Małopolski obszarów chronionych:

W efekcie ochroną objętych jest 67% powierzchni Województwa Małopolskiego, co stawia je na pierwszym miejscu w kraju

Zanieczyszczenie środowiska

Struktura oczyszczania ścieków komunalnych w 2003 r.

ścieki %
oczyszczone 97%
nie oczyszczone 3%

Rośnie liczba rzek w II i III klasie czystości , mniej jest wód pozaklasowych. Dzięki stosowaniu nowoczesnych filtrów, zmniejsza się również poziom zanieczyszczenia powietrza . Coraz więcej odpadów trafia do ponownego wykorzystania.

Postępowanie z odpadami w 2003 r.

rodzaj postępowania ilość w tys. Mg
wykorzystane 8244,8
unieszkodliwione 753,7
tymczasowo składowane 495,2
składowane na składowiskach 739,5

W ciągu ostatnich 5 lat długość sieci kanalizacyjnej w Małopolsce wzrosła o ponad połowę i wynosi obecnie 5852 km.

Lasy

Ze zróżnicowania gatunków gleb, a także różnicy położenia terenu względem poziomu morza wynika bardzo duże zróżnicowanie małopolskich lasów od borów nizinnych, poprzez siedliska wyżynne aż po bory wysokogórskie. Drzewostany najbardziej dla Małopolski charakterystyczne to lasy bukowe, porastające m.in. znaczną część Beskidów , a także świerkowy starodrzew, na przykład charakterystyczne tatrzańskie smreki. Cenny kompleks leśny Małopolski to Puszcza Niepołomicka jedyny pozostały fragment olbrzymiego kompleksu rozciągającego się przed kilkuset laty na wschód od Krakowa. Tutaj polował niegdyś Władysław Jagiełło , a później Królowa Bona . Do dzisiaj w Puszczy Niepołomickiej żyje stado żubrów. Oprócz Puszczy Niepołomickiej , w Małopolsce znajduje się wiele innych fragmentów lasu o charakterze pierwotnym, położonych w Pieninach , w Babiogórskim Parku Narodowym, Tatrach czy Beskidzie Sądeckim . Te lasy są schronieniem dla dziesiątków zagrożonych gatunków roślin i zwierząt; nie tylko tych, których nazwy znane są tylko fachowcom, ale także najsłynniejszych: szarotki alpejskiej , krokusa , a spośród zwierząt: orła przedniego , świstaka , kozicy . W małopolskich lasach można znaleźć mnóstwo grzybów (najlepsze to rydze i borowiki ), borówek i innych leśnych owoców.

Pustynia

Małopolska, obdarzona przez naturę ogromną ilością atrakcji, ma jeszcze jedną niezwykłą ciekawostkę: jedyną w Polsce pustynię. Położona na zachód od Olkusza , rozciąga się między miejscowościami Klucze , Chechło i Błędów . Chociaż piaski Pustyni Błędowskiej potrafią w lecie nagrzewać się do temperatury 70oC to w sensie klimatycznym teren ten pustynią nie jest. Dlatego powiodły się podjęte w latach 50. i 60. XX wieku próby obsadzania jej roślinnością. W efekcie każdy kto chce odwiedzić pustynię winien się spieszyć: jej obszar zmniejsza się z roku na rok i z niegdysiejszych 80 km skurczył się do ok. 30 km.

Komunikacja

Międzynarodowy Port Lotniczy Kraków- Balice posiada regularne połączenia z najważniejszymi miastami Europy, Ameryki Północnej i Izraelem. Trwa rozbudowa terminala pasażerskiego, co pozwoli wkrótce przyjąć 2 mln osób rocznie. Dynamicznie zwiększa się liczba odprawianych pasażerów i ładunków.

Autostrada A4 łączy region z Górnym Śląskiem, a wkrótce będzie można nią dojechać do granicy z Niemcami. Rozpocznie się też budowa autostrady w kierunku wschodnim. Trasa ta należy do ważniejszych na kontynencie połączy bowiem Niemcy przez Polskę z Ukrainą . W ostatnich latach największym przedsięwzięciem było dokończenie południowej obwodnicy autostradowej Krakowa, dzięki czemu ruch tranzytowy wschód-zachód omija miasto.

Małopolska ma bezpośrednie połączenia kolejowe ze wszystkimi większymi miastami w Polsce oraz połączenia międzynarodowe z: Wiedniem, Pragą, Berlinem, Dreznem, Frankfurtem nad Menem i Frankfurtem nad Odrą, Lipskiem, Bukaresztem, Bratysławą, Koszycami, Kijowem, Lwowem, Odessą i Budapesztem.

Autobusem można dojechać do większości miejscowości w Małopolsce. Dworce autobusowe znajdują się zazwyczaj w pobliżu dworców kolejowych, co ma znaczenie, gdy chcemy zmienić środek transportu.

Na południu Małopolska graniczy ze Słowacją , czynnie funkcjonuje tutaj 30 przejść granicznych różnego rodzaju: przejścia kolejowe, drogowe bez ograniczeń, drogowe z ograniczeniami, na których odprawy samochodów ciężarowych się nie odbywają, oraz punkty przekroczenia granicy na szlakach turystycznych tylko dla pieszych.

Demografia

Mniejszości narodowe i grupy etniczne

Małopolskę zamieszkują przedstawiciele czterech mniejszości narodowych: Ormianie, Słowacy, Ukraińcy i Żydzi. Podczas narodowego spisu powszechnego ludności przeprowadzonego w 2002 r. wśród obywateli RP do poszczególnych mniejszości narodowych przynależność zadeklarowało*:

Małoposkę zamieszkują przedstawiciele 2 grup etnicznych: Łemkowie i Romowie .

Oficjalne statystyki podają, że w Małopolsce zamieszkuje 1678 Romów, nieoficjalne wskazują liczbę oscylującą wokół pięciu tysięcy. Pierwsza wzmianka historyczna, którą można odnieść do Romów/Cyganów w Polsce pochodzi z 1401 r. i dotyczy mieszczaniana Cigana zamieszkującego Podgórze koło Krakowa . Romowie w tym czasie przywędrowali do Polski z południa, od strony Węgier , dokąd dotarli z Bałkanów . Ich praojczyzną są Indie , skąd wyemigrowali ok. X wieku .

Romowie w Polsce dzielą się, w zależności od stosunku do tradycji koczowniczych na grupę osiadłą Karpaccy Romowie i grupy wędrowne. Karpaccy Romowie (nazwa nadana przez uczonych) nazwani zostali przez innych Górskim Cyganami Begitka Roma, Bergare, Bergary. Z czasem sami tę nazwę przyjęli jako własną. Wśród wędrownych (od 1964 r. zaczęto ich osiedlać naciskami administracyjnymi) najliczniejszą grupę stanowią Polska Roma, przybyli do Polski z Zachodu Europy w XVI w. W początku II poł. XIX w. z terenów obecnej Rumunii przybyły grupy Kełderaszy (Kelderari, Kalderari Kotlarze) oraz Lowarów (Koniarzy).

Kultura

W Małopolsce odbywają się liczne festiwale o międzynarodowej renomie, m.in. Festiwal Kultury Żydowskiej na krakowskim Kazimierzu , czy Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem, a także Tydzień Kultury Beskidzkiej, Babiogórska Jesień, Łemkowska Watra.

Collegium Maius
Powiększ
Collegium Maius

Na tle kraju Małopolska wyróżnia się dużą liczbą instytucji kultury. Co czwarty zwiedzający polskie muzeum trafia do jednej z placówek na terenie województwa małopolskiego. W zbiorach państwowych, kościelnych i kolekcjach prywatnych znajduje się 20 proc. wszystkich polskich dzieł sztuki. Jednakże nie tylko obfitość tych zbiorów, co ich wszechstronność wyczerpująca wszelkie dziedziny życia, ich wysoka artystyczna i historyczna wartość, wreszcie nierzadko unikatowy charakter, decydują o ich wysokiej randze. Koneserów i turystów przyciągają m.in. ekspozycje Zamku Królewskiego na Wawelu , oddziałów Muzeum Narodowego , muzeów okręgowych w Tarnowie i Nowym Sączu, muzeów diecezjalnych w Krakowie i Tarnowie.

Instytucje kulturalne w Małopolsce

Instytucja kulturalna ilość budynków
Muzea wraz z oddziałami muzealnymi 103
Teatry zawodowe i instytucje muzyczne 21
Kina 53
Biblioteki i filie bibliotek 773
Galerie sztuki 71
Domy i ośrodki kultury oraz kluby i świetlice 479

Media

W województwie małopolskim działają dwie stacje telewizyjne: Ośrodek Regionalny Telewizji Polskiej S.A. oraz TVN Południe. Ponadto liczni operatorzy sieci kablowych, działający zwłaszcza w miastach i dużych osiedlach dostarczają pakiet programów telewizyjnych i radiowych; uruchomili także własne programy o charakterze lokalnym, głównie informacyjno rozrywkowe.

Województwo małopolskie może poszczycić się drugą pozycją w kraju pod względem ilości zarejestrowanych i należących do najbardziej ekskluzywnych, nobilitujących autorów oficyn wydawniczych z których większość stanowią wydawnictwa prywatne oraz kościelne i klasztorne. W Krakowie działają zarówno oficyny o wieloletnich tradycjach, jak również nowopowstałe oficyny wydawnicze . W Małopolsce działają również radia ogólnopolskie takie jak RMF FM, radio Z, a także lokalne np. Radio Kraków, radio ECHO.

Nauka i oświata

Małopolska jest drugim regionem w Polsce, jeśli chodzi o potencjał kulturalny i trzecim pod względem liczby studentów. Uniwersytet Jagielloński instytucja o ponad 600-letniej tradycji w prestiżowych rankingach uznawany jest za najlepszą szkołę wyższą w kraju. Z kolei wśród prywatnych uczelni ekonomicznych w ogólnopolskich klasyfikacjach prym wiodą: Wyższa Szkoła Biznesu w Nowym Sączu i krakowska Wyższa Szkoła Zarządzania i Bankowości. Wyższe uczelnie koncentrują się głównie w Krakowie .

Ważniejsze z nich to:

W 31 małopolskich uczelniach kształci się ponad 170 tysięcy studentów. Powstają nowe uczelnie prywatne, nowe kierunki studiów dostosowane są do zmieniającej się sytuacji na rynku pracy, przybywa pracowników naukowych (jest ich blisko 11 tysięcy).

Turystyka i wypoczynek

Małopolska należy do najchętniej odwiedzanych polskich regionów. W 2003 r. przyjechało tu niemal 8 milionów turystów, w tym milion z zagranicy (najwięcej z Niemiec , USA , Wielkiej Brytanii , Francji , Włoch oraz Rosji i Ukrainy ).

Widok na Wawel od strony Mostu Dębnickiego
Powiększ
Widok na Wawel od strony Mostu Dębnickiego
Kaplica św. Kingi w Wieliczce
Powiększ
Kaplica św. Kingi w Wieliczce
Zamek w Nowym Wiśniczu
Powiększ
Zamek w Nowym Wiśniczu

Najważniejsze atrakcje turystyczne to: Kraków, Kopalnia Soli w Wieliczce, były obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau, a także najwyższe polskie góry Tatry i Zakopane, nazywane zimową stolicą Polski. Region to także cel turystyki pielgrzymkowej (sanktuaria w Kalwarii Zebrzydowskiej i Krakowie-Łagiewnikach, dom narodzin Jana Pawła II w Wadowicach) oraz leczniczej (9 miejscowości uzdrowiskowych w całym województwie). Corocznie od 1999 roku organizowane są Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego , mające na celu promowanie zabytków Małopolski. O wysokich walorach tego regionu świadczy też to, że aż 5 zespołów zabytkowych wpisanych zostało na listę światowego dziedzictwa UNESCO . Są to:

Często odwiedzane są też:

Popularnymi obszarami turystyki pieszej i sportów zimowych są Pasma górskie Beskidów i Tatr . Największym ich ośrodkiem jest Zakopane .

Małopolska od zawsze była rejonem pograniczna, przez który przetoczyła się niejedna wojenna nawałnica. Dziedzictwo tej historii to niezliczone zamki, warownie, forty, zbrojownie i bogate zbiory muzealne militariów, od tych najstarszych po najnowsze. Inną pozostałością wojennych pożóg są niezliczone historyczne cmentarze. Podczas I wojny światowej przez Małopolskę przebiegał front, który pozostawił po sobie ich przeszło 400.

W Małopolsce można zobaczyć średniowieczne warownie, renesansowe zamki czy cesarsko królewskie forty. Wiele z najstarszych zabytków architektury obronnej popadło w ruinę podczas szwedzkiego potopu. Inne podupadły podczas obu wojen światowych i państwowego patronatu polski ludowej. W ostatnich latach niektóre z nich zostały odrestaurowane i przystosowane do wymogów zwiedzających. W niektórych, jak chociażby na krakowskim Wawelu, istnieje możliwość wynajęcia pokojów gościnnych, które wystrojem odbiegają nieco od królewskich komnat, ale to przecież miejsce się liczy!

Sławni Małopolanie

Dom rodzinny papieża Jana Pawła II w Wadowicach
Powiększ
Dom rodzinny papieża Jana Pawła II w Wadowicach

W każdej społeczności, większej i mniejszej, zdarzają się ludzie wybitni, którzy pozostawiają po sobie dzieła wynoszące ich ponad przeciętność. To ludzie niepospolici, których darzymy sławą, często dopiero pośmiertną. Ilu takich niepospolitych zrodziła Małopolska? Oto sylwetki niektórych z nich:

Podział administracyjny

W dniu 1 stycznia 1999 roku weszła w życie reforma administracyjna Polski. Stworzyła ona dwa nowe szczeble samorządu lokalnego, czego efektem była m.in. zmiana ilości województw, ich granic i nazw. w ten sposób powstało samorządowe Województwo Małopolskie. w jego skład weszły ówczesne województwa krakowskie i nowosądeckie oraz części województw: bielskiego, kieleckiego, katowickiego, krośnieńskiego i tarnowskiego. Województwo Małopolskie tworzą 22 powiaty, 182 gminy, 1904 sołectwa. na jego terenie znajduje się 57 miast i 2630 wsi.


Powiaty małopolski (segregowane alfabetycznie)
lp. Powiat stolica powierzchnia ludność gęstość
zaludnienia
1 bocheński Bochnia 649,28 100 160 154,2
2 brzeski Brzesko 590 89 985 152,5
3 chrzanowski Chrzanów 379,49 128 466 345,81
4 dąbrowski Dąbrowa Tarnowska 529,5 58 593 110,66
5 gorlicki Gorlice 967,36 106 629 110,23
6 krakowski Kraków 1229,62 243 315 197,88
7 limanowski Limanowa 951,96 121 153 127,27
8 miechowski Miechów 676,73 50 931 75,26
9 myślenicki Myślenice 673,3 116 484 172,9
10 nowosądecki Nowy Sącz 1550,24 196 626 126,84
11 nowotarski Nowy Targ 1474,66 180 987 122,73
12 olkuski Olkusz 622,19 114 426 183,91
13 oświęcimski Oświęcim 406,03 153 352 377,69
14 proszowicki Proszowice 414,57 43 561 105,08
15 suski Sucha Beskidzka 685,75 81 885 119,41
16 tarnowski Tarnów 1413,44 192 998 136,54
17 tatrzański Zakopane 471,62 65 362 138,59
18 wadowicki Wadowice 645,74 154 012 238,5
19 wielicki Wieliczka 427,8 104 788 244,9
20 Kraków - 326,80 757,430 2315,27
21 Nowy Sącz - 57 84 729 1486,47
22 Tarnów - 72,4 117 560 1623,76
Razem - - 15 108 3 266 200 -
Podział województwa na powiaty
Powiększ
Podział województwa na powiaty

Bibliografia

Linki wewnętrzne

Linki zewnętrzne

Commons
Wikinews
Zobacz Wikinews na temat Najnowsze wydarzenia z Małopolski
Źródło: " http://pl.wikipedia.org/wiki/Wojew%C3%B3dztwo_ma%C5%82opolskie "

Ostatnia Zmiana : 2006-11-07 12:20:46.439082